Visietekst Tolkuren Vrije Tijd

Sluit VGT

INLEIDING

De Federatie van Vlaamse Dovenorganisaties (Fevlado vzw) behartigt de belangen van de gebarentalige Dovengemeenschap in Vlaanderen en haar taal, de Vlaamse Gebarentaal.  Deze visietekst kwam tot stand nadat Fevlado meldingen kreeg dat dove personen problemen ondervonden om als vrijwilliger te werken of aan de slag te gaan omdat dit niet toegankelijk was voor hen door het gebrek aan tolkondersteuning voor vrijwilligers.

Een dove persoon heeft recht op 18 tolkuren voor de leefsituatie, die verdubbeld kunnen worden tot 36 tolkuren. Deze tolkuren moeten gebruikt worden voor alle situaties die niet werk- of onderwijsgerelateerd zijn.  Dit gaat van doktersbezoeken en gesprekken met een notaris of advocaat tot oudercontacten en gesprekken in een winkel of bij een dienst. Deze uren moeten ook ingezet worden als de dove persoon als vrijwilliger aan de slag is bij een organisatie of als een dove persoon een cultureel evenement wil bijwonen. Dove personen laten het daarom vaak na om als vrijwilliger aan de slag te gaan of naar een cultureel evenement te gaan omdat ze hun tolkuren liever sparen in het geval ze op onverwacht doktersbezoek moeten of als ze opgenomen worden in het ziekenhuis.

Cultuur en vrijwilligerswerk is een belangrijk onderdeel van onze samenleving en dove personen hebben dus recht op toegang hiertoe. In de VN Conventie inzake de rechten van personen met een handicap staat dit recht vermeld in artikel 30:

Artikel 30: Deelname aan het culturele leven, recreatie, vrijetijdsbesteding en sport

1. De Staten die Partij zijn erkennen het recht van personen met een handicap op voet van gelijkheid met anderen deel te nemen aan het culturele leven en nemen alle passende maatregelen om te waarborgen dat personen met een handicap:

a. toegang hebben tot cultuuruitingen in toegankelijke vorm;

2. De Staten die Partij zijn nemen alle passende maatregelen om personen met een handicap de kans te bieden hun creatieve, artistieke en intellectuele potentieel te ontwikkelen en gebruiken, niet alleen ten eigen bate maar ook ter verrijking van de maatschappij.

TOLKUREN VOOR DOVENORGANISATIES

Voor dove personen betekent toegankelijk vrijwilligerswerk dat ze hun eigen taal, de Vlaamse Gebarentaal, kunnen gebruiken. Vaak kiezen dove personen er dan ook voor om aan de slag te gaan als vrijwilliger in een dovenvereniging. Maar als vrijwilliger in een dovenvereniging is er ook vaak contact met horende personen nodig, bijvoorbeeld bij het organiseren van een evenement of activiteit of als een horend persoon een vergadering bijwoont of een lezing geeft. Hiervoor moeten deze organisaties een aantal tolkuren voor hun vrijwilligers ter beschikking hebben zodat zij hun privé-tolkuren niet moeten gebruiken.

Fevlado vzw vraagt dat elke erkende dovenvereniging een aanvraag kan doen bij het Departement Cultuur voor een jaarlijks pakket van 50 tolkuren.

TOLKUREN VOOR INDIVIDUELE DOVEN

In principe is de organisatie waarbij een dove persoon vrijwilligerswerk wil doen of die een culturele activiteit of cursus organiseert, zelf verantwoordelijk om toegankelijk te zijn voor dove personen. De aanvraag naar tolkuren moet dus door de organisatie samen met de dove persoon gebeuren. Zo worden de dove personen ook de administratieve last ontnomen, die voor hen een extra hoge drempel betekent.

Als meerdere dove personen een zelfde activiteit of cursus willen bijwonen of als ze bij dezelfde organisatie vrijwilligerswerk doen, moet er de mogelijkheid bestaan om hun tolkuren samen te leggen.

a) Vrijwilligerswerk

Weinig dove personen zijn nu actief in het regulier vrijwilligerswerk omdat dit voor hen niet toegankelijk is. Dove personen moeten net als anderen ook de kans krijgen om als vrijwilliger aan de slag te gaan in een organisatie van zijn of haar keuze. Dat kan zijn als bestuurslid, occassionele medewerker,... Hiervoor moet de dove vrijwilliger aanspraak kunnen maken op een maximum van 50 tolkuren per jaar, afhankelijk van de tijdsinvestering.

b) Bezoek aan culturele activiteiten

Niet alle culturele evenementen (toneel, beurzen, musea, festivals, Open Monumentendag, Erfgoeddag, Open Bedrijvendag …) zijn momenteel toegankelijk voor dove personen. Sommige organisatoren voorzien tolken Vlaamse Gebarentaal voor hun evenement, wat uiteraard positief is voor de Dovengemeenschap. Maar vaak worden dove personen zelf niet betrokken bij de keuze van de activiteiten. Als een dove persoon een bepaald toneelstuk, museum (met gids) of beurs wil bezoeken waar de organisator geen tolken VGT voorziet, het overgrote merendeel van de evenementen, dan is dit niet toegankelijk voor de dove persoon. Deze laatste zal immers liever niet zijn of haar weinige tolkuren hiervoor inzetten.

Elke dove persoon moet voor dit soort activiteiten een maximum van 18 tolkuren per jaar ter beschikking hebben zodat hij of zij zelf kan kiezen aan welke culturele activiteiten hij of zij wil deelnemen.

c) Cursus

Dove personen willen net als horende personen af en toe een bepaalde cursus volgen die buiten het domein werk of onderwijs vallen. Dit is momenteel niet mogelijk omdat de dove persoon hiervoor niet over tolkuren beschikt.

Een dove persoon die een cursus wil volgen moet tolkuren kunnen aanvragen. Het aantal tolkuren die toegewezen worden aan de dove persoon hangt af van de duur van de cursus.