Actualiteit

Dag van de thuistaal op 21 februari

Terug naar overzicht

21 februari: de internationale dag van de thuistaal

21 februari is door de Unesco[1] uitgeroepen tot de internationale dag van de thuistaal. Het belang van taaldiversiteit en van meertaligheid wordt vandaag dus extra in de verf gezet, en dan vooral het belang van de moedertaal in het onderwijs. In het kader van deze internationale dag, wil Fevlado benadrukken dat het Vlaams Parlement in 2006 de Vlaamse Gebarentaal erkende en aanvaardde dat dove mensen tot een linguïstisch-culturele minderheidsgroep behoren waarvoor de Vlaamse Gebarentaal een identificerende rol speelt. Het recht op de eigen taal, de Vlaamse Gebarentaal, is bijgevolg een mensenrecht van deze minderheidsgroep, de Vlaamse Dovengemeenschap.

Net zoals andere linguïstisch-culturele minderheidsgroepen hecht ook de Vlaamse Dovengemeenschap zeer veel belang en waarde aan onderwijs, omdat dit één van de manieren is om taal en cultuur door te geven van generatie op generatie. Internationale verdragen[2], ook ondertekend door Vlaanderen, bepalen dat kinderen recht hebben op onderwijs in hun eigen taal. En dat geldt ook voor dove kinderen; elk doof kind moet toegang krijgen tot onderwijs in gebarentaal, en tot onderwijs waarin zijn culturele en taalkundige identiteit erkend en bevorderd wordt.

Daarbij komt nog de heel uitzonderlijke situatie van de Dovengemeenschap: 90% tot 95% van de dove kinderen wordt immers geboren in een gezin dat zelf niet doof is en qua taal en cultuur in belangrijke mate verschilt van het kind. Het onderwijs kan dit hiaat invullen en dove kinderen een sterke basis bieden voor de toekomst, wat betreft taal en identiteitsontwikkeling.

Maar vooraleer dove kinderen in de kleuterklas toekomen, zijn er al enkele jaren verlopen die volgens onderzoeken[3] de belangrijkste zijn voor de taalverwerving. Als ze in die periode volledige toegang krijgen tot een taal zullen ze veel sneller en gemakkelijker leren[4]. Opdat dove kinderen toegang krijgen tot gebarentaal die 100% toegankelijk voor hen is, moeten de horende ouders eerst en vooral op de hoogte gebracht worden van het bestaan en de waarde ervan. Recente onderzoeken[5] tonen aan dat ouders van dove baby’s vaak eenzijdige informatie vanuit de medische wereld krijgen, die zich voornamelijk op het gehoorverlies focust, maar dat ze weinig of geen informatie krijgen over de meerwaarde van Vlaamse Gebarentaal en de Dovengemeenschap in de opvoeding van hun dove kind. Nochtans hebben ze recht op volledige informatie en op mogelijkheden om de Vlaamse Gebarentaal te verwerven, samen met hun doof kind.

In dit kader wenst Fevlado tijdens deze internationale dag van de moedertaal te benadrukken dat Vlaamse Gebarentaal een volwaardige status moet krijgen. Eensgezindheid in Vlaanderen rond het aanbod en de verwerving van deze taal zowel thuis als in het onderwijs is een absolute voorwaarde om dit te bereiken.

 


 

[1] De Unesco is de Organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur

[2] Volgens artikel 29 van het Verdrag inzake de Rechten van het Kind,  heeft elk kind recht op onderwijs dat is gericht op onder andere “de ontplooiing van het kind, respect voor mensenrechten en voor de eigen culturele identiteit”. Dit artikel geeft een bepaalde interpretatie aan het artikel 24 van het VN-Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap (VRPH) waarin er sprake is van maatregelen die “het leren van gebarentaal faciliteren en de taalkundige identiteit van de gemeenschap van doven bevorderen”. Verder in dit artikel 24 is het geschreven dat de Staten die Partij zijn maatregelen moeten toenemen die het onderwijs voor dove kinderen “in de talen die het meest geschikt zijn (...) en in een omgeving waarin hun cognitieve en sociale ontwikkeling worden geoptimaliseerd” aanbieden.

[3] Schaerlaekens e.a. In: Antoons I. (2012). Bilinguaal-bicultureel dovenonderwijs in Vlaanderen. In De Clerck G. & Pinxten R. (ed.), Gebarentaal zegt alles, p. 74.

[4] Marschark M., Hauser P. (2012). How deaf children learn. What parents and teachers need to know. Oxford University Press, p. 74.

[5] Matthijs L., Loots G., Mouvet K., Van Herreweghe M., Hardonk S., Van Hove G., Van Puyvelde M., Leigh G. (2012). “First Information Parents Receive After UNHS Detection of Their Baby’s Hearing Loss”, Journal of Deaf Studies and Deaf Education. 17 (4). 387-401.